In mijn geval helpt het opruimen van mijn bureau. Dat oogt imposant en is van staal. Ik heb het ooit van mijn vader gekregen. Het is ontworpen door Willem Hendrik Gispen en heeft links en rechts van de stoelruimte drie (uitschuif)laden en daarboven eveneens uitschuifbare bladen op ellebooghoogte. Dit bureau omgeeft je en het is een genot om erachter plaats te nemen. Slechts een nadeel; doordat je veel kwijt kunt, bewaar je veel. Opruimen leidt altijd tot herlezen en tot associatieve dagdromerij. En uiteindelijk zelden tot minder papier. De tijdvreters tijdens het ruimen zijn vooral die te hooi en te gras uitgeknipte en bewaarde wijsheden, wetenswaardigheden, flarden kennis en nonsensberichten.

Het begint met een bewaard artikel uit HP/De Tijd van september 1996. Je ziet een in stemmig grijs afgedrukte illustratie van het Gispen Presidentbureau en de Presidentfauteuil. Mijn fauteuil is door de vrouw des huizes in gebruik genomen. Mijn gedachten dwalen af. In Swaziland is op presidentieel niveau die vrouwelijke invloed niet zo groot, is mijn inschatting. De vorige koning, Sobhuza II, laat bij zijn sterven op 83-jarige leeftijd ruim 60 vrouwen na. Mswati III is zijn opvolger.

Hij wordt ook wel aangeduid als ‘grote krokodil’(Ingwenyama) en heeft inmiddels eveneens al meer dan 10 dames geschaakt. Vervolgens kom ik op een snipper papier de relativiteitswet van Ballance tegen: hoe lang een minuut kan duren, hangt ervan af aan welke kant van de deur van het toilet je je bevindt. Dat doet me weer denken aan de wet van Den Uyl. De schrijver Bob den Uyl, wel te verstaan. In een van zijn boeken beschrijft hij het fenomeen van het kiezen van de verkeerde rij. Kies je de korte rij, dan is er juist voor jou die ene bejaarde die een ingewikkeld probleem tracht uit te leggen. Natuurlijk is die ook nog hardhorend….

Kies je de langere rij, dan zit daar weer geen tempo in. Verander je tussentijds van rij, dan is daar ineens een onverwachte stremming. Ergens anders lees ik over de Scandinavische wet van jante, die er simpelweg van uitgaat dat je als mens helemaal niets waard bent. Anderen zijn niet geïnteresseerd in wat jij denkt of vindt en het beste is te kiezen voor een anoniem en middelmatig leven. Combineer die wet met de wet van Murphy – als er iets mis kan gaan, dan blijft het misgaan – en je hebt van de weeromstuit de wet van de Scandinavische tragiek.

Dit jaar zag ik tijdens het filmfestival in Rotterdam als laatste een Finse film – Frozen land. Ik was er al bang voor. Een verhaal over eenzame mensen in een koud en donker land. Het gemoedsresultaat van dit soort films – net zoals mistroostige Oost-Europese, daar kunnen ze er ook wat van – is sterk afhankelijk van je stemming. Soms stap ik bijzonder vrolijk de bioscoop uit: ´Nou Bert, zo slecht gaat het nog niet´. Een ander keer diep terneergeslagen: ´Wat een ellende, hoe moet het verder.´ Mijn gezelschap beurt me gelukkig op. Volgens mij heeft ieder van ons van die wetmatigheden, waar je je aan vastklampt.

Mijn wet is die van de doelgerichte afleiding. Het is goed als het net even anders gaat. Voor een belangrijk gesprek of een presentatie die er toe doet, bereid ik me heel goed voor. Om het daarna los te laten. Vooral doen, is mijn advies. Bereid je inhoudelijk en doelgericht voor en geef jezelf tijdens de uitvoering de ruimte om te kijken wat er om je heen gebeurt en daar adequaat op in te spelen. Als je achteraf concludeert dat het net even anders is gegaan, dan heb je contact gemaakt met dat wat er is. Waarmee overigens mijn bureau niet is opgeruimd. Dat is dan weer het gevolg van de wet van de associatie. Hoe luidt jouw wet…?