Tijdens de bijpraatafspraak op het terras met een collega passeert een andere zelfstandige, die hij binnenkort toch al wilde bellen. Hij heeft een opdracht voor ´m. ´Ah, mooi, dat is precies wat ik nodig heb. Ik heb een vaste baan aangeboden gekregen, waar ik over twijfel. Dit is net het duwtje wat ik nodig heb om te blijven doen wat ik eigenlijk het leukste vind. Maar die onzekerheid hè.´ Met deze opmerking raakt hij precies de kern van dat wat veranderen zo ingewikkeld maakt. Want waar gaat het toch steeds over in organisaties: reorganiseren, klantgerichtheid, efficiency verbetering. Geef het maar een naam, waar het in de kern om draait, is meebewegen; zoals de surfer zich instelt op de golfslag. Veranderen is noodzaak. Bijkomend gepieker in organisaties is dan meteen hoe we de anderen zo ver krijgen. Gelukkig kan tobben uiteindelijk ook tot pieken leiden.

Waarom is verandering toch zo moeilijk? Toen ik de stap maakte naar zelfstandig ondernemerschap, kreeg ik vooral veel goed bedoelde bezorgde opmerkingen: dat je dit durft, je hebt toch drie opgroeiende kinderen, wat doe je met je pensioen. Praat met een willekeurig persoon over verandering en de belemmerende overtuigingen stuiteren je tegemoet. Onlangs hoorde ik daarvoor een mooie benaming: zop. Zop staat voor zelf ondermijnende patronen. Onze behoeften aan zekerheid en veiligheid zorgen ervoor dat we oncomfortabele situaties het liefst vermijden. We leunen zwaar op het spoor van onze routine.

Wat veranderen lastig maakt is dat we met oude gedachten nieuwe oplossingen blijven zoeken. Wie nieuwe dingen wil ontdekken, hoeft niet op reis te gaan, hij hoeft slechts de wereld met een andere blik te bekijken. Bij verandering gaat het over de vraag: waar ben je bang voor? Waar zit de onzekerheid? De dubbele betekenis van het Engelse woord anxiety raakt precies de kern: a) bezorgd-, ongerustheid, zorg, benauwdheid; b) (vurig) verlangen. Mensen hebben weerstand tegen onzekerheid, niet tegen verandering. Als dat bespreekbaar is, komt er energie vrij voor de onvoorspelbare weg die voorligt. Veranderen is een natuurlijk proces. We moeten veranderen is een gotspe.

Het gaat er bij veranderen om, dat mensen dichtbij zichzelf blijven. Dan wordt veranderen geen ver-van-mijn-bed show waarbij beleid en implementatie werelden van verschil blijken. Als het lukt mensen zelf verantwoordelijk te maken voor veranderingen en als mensen daarbij worden gefaciliteerd, dan verdwijnt moeten in willen. Dan volgen er vanzelf antwoorden op de vraag: wat wordt jouw bijdrage.