Als u iets wilt kopen, mag u zelf kiezen hoe u het aanpakt. Soms hebt u zin om dagenlang te wikken en te wegen, op internet prijzen te vergelijken en vervolgens naar de andere kant van het land te rijden voor een tientje voordeel. Een andere keer koopt u gewoon wat u nodig hebt, bij een winkel die u kent. Eigenlijk vindt u dat u altijd scherp zou moeten inkopen. Het is een karakterzwakte dat u die dakkapel toch maar veilig door die bekende aannemer liet plaatsen.

Op die karakterzwakte bent u niet trots, maar u kunt er mee leven en u bent blij dat u geen minister bent. Want van een minister verwacht u wel rationeel en transparant gedrag met uw zuurverdiende belastinggeld. De Europese Unie is het met u eens en heeft er nog een schepje bovenop gedaan: boven de 250.000 euro moeten ministers ‘Europees aanbesteden‘. Dat is een heel circus met veel papier. Het is zo moeilijk dat beide kanten (koper en aanbieder) vaak dure consultants inhuren om braaf aan alle Europese regeltjes te voldoen. Dus als een minister een onderzoek wil laten doen naar pakweg de leefsituatie van Friese bejaarden op de rand van het bestaansminimum, dan moet hij ook onderzoeksbureaus uit Roemenië of Letland een ‘eerlijke’ kans geven om mee te doen. Volstrekt zinloos natuurlijk, maar het gaat om het principe.

Terug naar de aannemer en uw dakkapel. Als u die bekende aannemer toch maar weer inhuurt, bent u helemaal niet irrationeel. U schat terecht in dat prijzen vergelijken lastig is en veel tijd kost. U weet dat er een serieus risico is dat een onbekende goedkopere aannemer achteraf niet voor niets zo goedkoop zal blijken te zijn. U wilt gewoon iemand over de vloer die u kent en die u vertrouwt en die werkt op een manier die u aanstaat. Bovendien wilt u iemand met wie u er samen uitkomt, ook als niet alle afspraken tot in het kleinste detail op papier staan.

Minister Koenders wist ook precies wat hij wilde: een evenement op het snijvlak van politiek en cultuur, en dan op zo’n manier dat daarmee het sociale gezicht van het kabinet getoond werd. Ik zou zeggen: schrijf dat maar eens waterdicht op in een aanbestedingsovereenkomst en zoek dan ook nog eens vier organisaties die daar ervaring mee hebben. Dat kun je natuurlijk vergeten. Dit soort dingen moet je aanbesteden met je hart en met je gezond verstand, maar niet met je rekenmachine.

Helaas voor Koenders verwachten u en ik, en de Europese Unie, dat ministers kil en berekenend te werk gaan, op papier althans. Ervaren bestuurders weten al lang hoe je het hele aanbestedingcircus kunt foppen. Je moet de aanbesteding gewoon zo slim formuleren dat alleen de beoogde aanbieder aan de eisen kan voldoen. Het kost een hoop moeite, maar als het op papier klopt, kraait er verder geen haan naar. Zo gebeurt het dagelijks bij tientallen overheidsinstanties. En reken maar dat minister Koenders het voortaan ook op die manier doet.

Knoeide Koenders? Nee, hij gaat voortaan knoeien, omdat wij dat van hem vragen.