Een kwartier voor aanvang van werktijd stipt aanwezig zijn, je gedragen naar de normen en waarden van de organisatie, de gehele dag als verlengstuk van de computer gezien worden en vervolgens ook nog eens tot in de late uurtjes overwerken, zo ziet vandaag de dag de werkdag van een doorsnee werknemer eruit. Wie tegenwoordig nog met plezier naar zijn werk gaat, begint tot de minderheid te behoren.

Door Thari Kroeze

Waardigheid en aandacht voor sociale aspecten? Deze zijn boven op de stapel van ‘bijzaken’ beland. De economische doeltreffendheid en het maximaal rendement staan op één in de lijst der organisatorische doelen anno 2007.

Organisaties zijn niet meer wat ze geweest zijn. Het bekende, familieachtige cultuurtje is ver te zoeken. Alles draait om geld en macht, zoveel mogelijk in een zo kort mogelijke tijd produceren is de hoofdmoot. Dat dit in aanzienbare tijd zijn uitwerking zal hebben op de fysieke en mentale gesteldheid van de werknemers, is één ding dat zeker is. De tijd van ‘gezellig een babbeltje maken’ en ‘de grootste en gezelligste familie van Nederland’ gaat niet langer meer op en heeft plaatsgemaakt voor een tijd van streven en financieel economisch denken. Mensen zijn resources geworden, zonder dat zij hierop enige invloed hebben kunnen uitoefenen. Wat is niet belangrijker dan een organisatie bestaande uit enkel gemotiveerde werknemers met hart voor de zaak?

Dat de waardigheid is ingeruild voor de nuttigheid van de mens, mag inmiddels duidelijk zijn. Betreurend maar waar, de organisatie van nu lijkt te vergeten dat ze haar succes voor het merendeel aan het individu te danken heeft. Dit is dan ook één van de redenen waarom aan het welzijn van werknemers wel degelijk aandacht zou moeten worden besteed. Het gemeenschapsdenken, dat zowel in arbeidsorganisaties als in de samenleving in zijn geheel, door het merendeel van onze beroepsbevolking als zeer belangrijk wordt geacht, begint steeds verder uit het zicht te raken. Zolang alles maar in het systeem past, is het management tevreden.

Is het dan niet de taak van P&O ervoor te zorgen dat hierin een compromis bereikt kan worden? Zij moet toch ook inzien dat de mens er voor de organisatie is en niet andersom. Jammer maar helaas, dat doet zij wel, maar zo makkelijk gaat het niet. P&O zou grotendeels een onafhankelijke positie binnen de organisatie moeten innemen, maar zij blijft beperkt in het nemen van haar initiatieven en voelt zich verplicht het management tevreden te houden. Met ten gevolge dat de belangen van de belangrijkste bron binnen de organisatie opzij worden geschoven. Onvermijdelijk is ook zij in het web van regels en protocollen verstrikt geraakt en is P&O daarbij niet langer meer een bron van hoop voor de medewerkers.

Je zou je eens moeten afvragen of je op je werk onmisbaar bent. Denk er maar eens over na. Je houdt het vanaf morgen voor gezien. Hoelang zou men daar om treuren? Twee, drie weken? Laten we eerlijk zijn, niet veel langer. En dat is toch geen fijne gedachte? We willen allemaal een verschil maken, er toe doen. Het gevoel hebben dat het uitmaakt dat je er bent, is toch wel een belangrijk aspect. De omstandigheden van vandaag leveren ons niet meer automatisch dat gevoel op. In plaats van verbinding lijken steeds meer mensen juist vervreemding te voelen. Afstand tot de wereld, afstand tot elkaar. En dus zijn we op zoek… Op zoek naar waardigheid en aandacht.

Ik vraag mij dan toch nadrukkelijk af wat ons werknemers nog rest. Met in ons achterhoofd dat deze situatie waarschijnlijk alleen nog maar meer verslechtert, dienen we toch echt stappen te ondernemen. Dat we daarvoor het management moeten overtuigen van de noodzaak mensen niet langer als spullen of geld te beschouwen, mag duidelijk zijn. Het is ongekend wat er in organisaties met menselijke energie gebeurt als protocollen en procedures gaan bepalen wat wel/niet mag en wat er precies gedaan moet worden. Het vertonen van zombiegedrag is in de meeste gevallen het gevolg. Dit vormt niet alleen een lek van menselijke energie en een aantasting van productiviteit, ook vormt zij een bedreiging ten aanzien van onze ambities om met creativiteit en innovaties aan de weg te timmeren. Van zombies kun je moeilijk iets verlangen, en al helemaal geen creativiteit! Als organisaties dit gaan inzien, kan misschien het gemeenschapsdenken worden teruggebracht. Tot die tijd wanen we ons in de illusie dat alles wel op zijn pootjes terecht komt.