‘De druk die de visserij uitoefent op vissoorten in zee leidt tot evolutionaire veranderingen in de soorten. Vissoorten groeien trager, zijn eerder geslachtsrijp, worden minder groot en spannen zich meer in om zich voort te planten. Dit heeft een negatief effect op de productie. Ook vermindert de diversiteit binnen de soort.’ Een citaat uit de visserijwereld. Een citaat ook van populatie-ecologen. Boven het citaat de kop ‘Uitdaging voor het visserijbeheer’. Wat heeft dit met ons, vaklui in onderwijs, zorg en hulpverlening, te maken? Alles!

Bij dit bericht moest ik aan allerlei zaken denken. Bijvoorbeeld aan de bureaucratische rompslomp waar werkers in zorg en onderwijs onder gebukt gaan. Ik moest ook denken aan Marten Toonders film Zwelgje. Zwelgje, het draakje dat groter werd als hij kwaad was en kleiner werd bij verdriet. Vissen worden uit zichzelf kleiner. Dat blijkt uit het rapport van het Wageningse onderzoeksinstituut IMARES.

Werkers in zorg en onderwijs worden ook steeds kleiner. Of ze zich sneller voortplanten weet ik niet, maar kleiner worden ze vast en zeker. Ze laten zich van alles aanleunen. Nog even en elke thuiszorgmedewerkster gaat op pad met een geïmplanteerde chip: vertrouwen is goed maar controle is beter. Nog even en elke docent in welke soort van onderwijs dan ook heeft de beschikking over gedetailleerde studentenhandleidingen, docentenhandleidingen, voorgeprogrammeerde studieopdrachten, uitgewerkte casus-analyses en… een precieze instructie om de uiteindelijke toetsgegevens in te voeren in de computer. Zo’n docent wordt klein, o zo klein! Zo’n jeugdzorgwerker wordt klein, o zo klein!

Kortom, deze soort van professionals sterft slechts heel langzaam uit, maar wordt alsmaar kleiner in aantal. Kleiner in aantal, maar ook kleiner van formaat! Uitsterven zal op deze manier nog wel een tijdje duren – dat maken wij niet meer mee – en nog steeds zal er iets kenmerkends van een professional herkenbaar blijven. Net als bij de makreel, die heeft over 30 jaar de maten van een guppie, maar lijkt nog steeds een beetje op makreel. De professional, wat is zijn bestemming? Ook een gedachteloze gup? Of is er toch een verschil tussen prof en vis? Geven wij die populatie-ecologen gelijk en laten we dit gebeuren? Nee toch zeker? Wij zijn geen school makrelen, wij maken eigen keuzes. Een uitdaging voor professionals, zo is dat!!! Of verworden wij allemaal tot kleine zielige Zwelgjes?