In twee artikelen fileert het NRC de Belastingdienst. De trots van alle Nederlandse overheidsinstellingen (in termen van functioneren natuurlijk) blijkt in vijf jaar te zijn afgeleden naar een organisatie die behoorlijk hapert en fout op fout stapelt. Dit fijne stukje onderzoeksjournalistiek kreeg gisteren in het kader van wederhoor repliek van de volgens velen aanjager van deze teloorgang: directeur-generaal Jenny Thunnissen.

Volgens de vele anonieme bronnen is het vooral de reorganisatie (met als speerpunt ‘zelfsturende teams’, een concept uit de vorige eeuw dat bij de geboorte al dood was) die tegen de wil van het gros van het personeel onder Thunnissen in gang is gezet de oorzaak van alle problemen die vervolgens flink werden aangewakkerd door haar eigenzinnige managementstijl: niet luisteren en vooral ontkennen. Onbedoeld laat Thunnissen in het vraaggesprek met NRC zien wat de medewerkers bedoelden met die eigenzinnige managementstijl.

Een computersysteem is met een fiscale bril op gebouwd, en dat werkte niet. Dat was dus fout? ‘Nee, niet fout. Dat hebben we niet goed gedaan.’ Met alle gevolgen vandien. Zoals 108.000 werkgevers die nieuwe loongegevens moesten insturen. ‘Een foutloze organisatie bestaat niet.’ Maar fouten van deze omvang? ‘Ik vind dat er geen omvang is.’ Om daar fijntjes aan toe te voegen: ‘We waren bang dat alle werkgevers nieuwe gegevens hadden moeten insturen. Vanuit die optiek valt het dus nog mee.’ Ja, vanuit die optiek wel…

Ook is de reorganisatie van geen enkele invloed geweest. ‘Die was niet van invloed op de ICT-problemen.’ Wel geeft ze ruiterlijk toe dat de reorganisatie ten koste is gegaan van de aandacht aan het personeel. Vandaar haar slechte rapportcijfer. Dat bovendien is gebaseerd op vertekende, zeg maar onjuiste informatie, namelijk anonieme informatie. Als mensen rechtstreeks door haar wordt gevraagd wat ze vinden, dan pas geven ze een eerlijk antwoord. En krijg je het juiste beeld. Dat uiteraard zeer positief is…

Vervolgens passeren de werkelijke aanjagers van alle problemen (die er dus niet zijn) de revue: extra taken, bezuinigingen, en een uittocht van ervaren personeel. Waarvoor ze natuurlijk wel verantwoordelijk voor is. ‘Ja, nou en? Ik word geacht het beter te laten gaan. En het gaat beter. Toeslagen gaan beter, loonheffing gaat beter, toezicht gaat beter, dienstverlening gaat beter, de Belastingtelefoon wordt weer opgenomen. Wat wilt u nou? Alles gaat beter.’ Beter? Beter dan wat? Beter dan wanneer? De telefoon wordt weer opgenomen…

Gewoon ontkennen, afschuiven, je niet herkennen in het opgeroepen beeld. Net zoals Balkenende en zijn zelfsturende teams dat telkens doet. Waarmee en passant is aangetoond dat de reorganisatie onder de bezielende naam ‘JP I-IV’ wel is geslaagd.