De allerslimsten zijn voortaan vanaf hun 4de onder dak. Ze kunnen nu hun hele schoolloopbaan apart onderwijs volgen conform het Leonardo-concept. Van groep 1 tot en met het honoursprogramma op de universiteit kunnen ze de hele tijd onder elkaar zijn, niet gehinderd door dommerds. Zo hoeven ze zich nooit meer te vervelen, en hun talent wordt optimaal ontplooid. Die afzondering is nodig, aldus initiatiefnemer van de Leonardo-leerlijn, Jan Hendrickx,  want hoogbegaafden hebben ‘een heel andere manier van onderwijs nodig, gedurende de hele schooltijd’. Ze zijn ‘intellectueel vaak zes tot acht jaar ouder dan hun leeftijdgenoten. Hun leeftijdgenoten begrijpen hen vaak niet, wat tot onderpresteren en schooluitval kan leiden’ (Trouw, 9 juli).

Het NOS-journaal liet onlangs in een item over hoogbegaafdenonderwijs ook in elke zin het woord ‘allerslimsten’ vallen. Hoe het nu is om de allerslimste te zijn, vroeg de verslaggever zelfs aan de kinderen. Ook de naam ‘Leonardo’ is vragen om arrogantie. Een zelfingenomen, onuitstaanbare elite kweken we zo, ver boven het gewone volk verheven, maar wel in de positie om over dat gewone volk besluiten te nemen.

Vreemd dat het aparte hoogbegaafdenonderwijs zich zo snel ontwikkelt, zonder maatschappelijk debat. We maken ons wel geweldig druk om witte en zwarte scholen. Dit wordt een nog veel hardnekkiger zwart-wit tegenstelling. Sommige witte ouders zullen eisen dat hun kinderen in de Leonardo-klassen komen, desnoods met bijlessen, bijspijkerprogramma’s en dreigen met rechtszaken.

Zwarte ouders zullen dat veel minder doen. Zwarte kinderen hebben op hun vierde trouwens vaak een taalachterstand, waardoor ze niet als hoogbegaafd zullen tellen. Als het ze lukt om binnen een paar jaar die taalachterstand in te halen en ze dan alsnog heel slim blijken, komen ze toch niet meer in de Leonardo-klas, want de leerlingen daar zijn dan al lichtjaren verder, als we Hendrickx mogen geloven.

Is het echt niet mogelijk kinderen van verschillende niveaus bij elkaar te houden, zelfs niet op de basisschool? Dit is een ernstige constatering. Daar moeten we eerst maar eens goed bij stilstaan. Hoe kan dat? Ligt het aan de te grote klassen? Zijn de verschillen tussen leerlingen groter geworden? Verdragen we een beetje verveling niet meer?

Waarom is hier geen maatschappelijke discussie over?  Omdat het vooral de kinderen van de bestuurlijke elite zijn, een elite die voor zijn eigen kinderen toch natuurlijk het beste wil en hier dus zeker geen Kamervragen over gaat stellen? Of is het vooral onze angst voor een zwakke concurrentiepositie in een globaliserende economie? De angst dat we anders de concurrentie met Harvard en aanstaande topuniversiteiten in China niet aankunnen.

Dat we dus alles moeten doen om al ons talent optimaal te ontplooien. Dat er dus geen centimeter van hun kostbare hersenruimte ongebruikt mag blijven. In onze obsessie om alle talent te ontplooien, ontgaat het ons dat we zo hun karakter verpesten en ze vervreemden van de Nederlandse samenleving. Als de Leonardo-leerlingen later Nederland gaan besturen, zullen ze niet weten waar Escamp of de Geitenkamp liggen, want studeren doen ze in Harvard en hun eerste banen zijn in Delhi en Berlijn. (De wetenschappelijke top scheert nu al over de aardbol en landt soms, even.)

Zelfs als we zouden vaststellen dat kinderen op de basisschool al niet meer met z’n allen in een klas kunnen zitten, moeten we ons heil niet zoeken in een hoogbegaafdenleerlijn. Dan kunnen we beter de niveauverschillen van het voortgezet onderwijs kopiëren. Met een vwo-basisschool, een havo-basisschool, een vmbo-t-school enzovoort. Dat zijn gewoon schooltypen, geen typeringen van degenen die ze volgen.

De prijs van dat speciaal en nadrukkelijk uitlichten van slimme kinderen is ongetemperde arrogantie van onze aanstaande elite. Nederigheid is een elite niet van nature gegeven. Elites neigen eerder tot verwaandheid en zelfingenomenheid. Het vereist een vitale democratie om elites hun plaats te wijzen. De bescheidenheid van ons koningshuis bijvoorbeeld is niet alleen een kwestie van karakter, maar ook van externe druk.

De Oranjes hebben de afgelopen decennia veel kritiek en spot moeten incasseren. De discussie om het koningshuis af te schaffen, laait regelmatig op. Met de boodschap dat ze uiteindelijk overbodig zijn en hun positie van het Nederlandse volk afhangt. Dat stemt nederig. Daarom moeten we ons koningshuis koesteren, en regelmatig dreigen het af te schaffen. En daarom moeten we de meritocratische elite niet al van jongs af aan op een voetstuk plaatsen.