Het zal ons allemaal overkomen. De wind van voren krijgen over een besluit dat je hebt genomen, waar een ander het absoluut – ik herhaal: absoluut – niet mee eens is. Het lastige aan weerstand vind ik persoonlijk de onbeheersbare emoties die het op kan roepen. Toch zijn weerstanden bruikbaar, vanwege een tweetal redenen die ik kan bedenken. Weerstanden brengen dat wat verloren lijkt te gaan in beeld. Daarnaast is het een creatieve kracht die dwingt om de grond te behouden. Het gevaar is dat de emotie zo vertekent dat de goede inzichten niet worden opgepikt. Als de verschillen worden besproken is weerstand een bruikbare kracht om gezamenlijk verder te komen.

Een bijzonder categorie van weerstand kom je tegen in de persoon van de cynicus. In elke grote organisatie waar mijn werk me brengt, kom ik wel een vertegenwoordiger van dit specimen tegen. De cynicus. Iemand die van alles de prijs, maar van niets de waarde weet; aldus Oscar Wilde. Kenmerkend is het omgekeerde enthousiasme. De cynicus valt te herkennen aan drie trefwoorden die te maken hebben met krachten van buitenaf, te weten: ze, de ander en ja maar.

Het woord ´ze ´ komt veelvuldig voor in het vocabulaire van deze onbegrepene. ´Ze hebben iets bedacht, wat toch nooit kan. Ze begrijpen niet dat dit praktisch niet kan. Ze bedoelen het ongetwijfeld goed, maar…. ´ Want dat is ook een terugkerend woord. Maar, of beter nog ja – met even een tussenpauze waardoor je als gesprekspartner even een sprankje hoop krijgt dat zaken ten goede keren – gevolgd door de dodelijke toevoeging…… maar. Ja maar. ´Ja, maar´ betekent simpelweg nee. En de valkuil waar je – als je niet uitkijkt – intrapt, is vol enthousiasme gaan overtuigen. Of drammen, zo u wilt. Als toeschouwer heb je het idee in een verbale tafeltenniswedstrijd te zijn beland. Het ping pong balletje zie je figuurlijk heen en weer flitsen. Het vervelende is alleen dat er geen winnaar is.

En oh ja, achter ´ja maar´ komt ook nog vaak de uitdrukking ´met alle respect´. Die zou ik bijna vergeten. Mensen zeggen onbewust precies het omgekeerde van wat ze bedoelen. Hatelijke groeten op een kaartje aan iemand die je eigenlijk niet mag, is een bekende freudiaanse klassieker. ´Met alle respect´ mag er ook zijn in de woordenschat van onze ruw ongevoelige. Komt deze frase drie keer in het verhaal voor, dan mag u van het tegendeel uitgaan. In Joseph Hellers roman Catch 22, moedigt een luitenant Scheisskopf het squadron diverse keren aan om hem te vertellen wat de reden is van hun slechte teamgeest en minimale prestatie.

Een van de cadetten wil aan dit verzoek voldoen, ondanks waarschuwingen van zijn vriend. ´Ik wil dat iemand aan mij zegt of het mijn fout is dat wat er gebeurt….. Ik wil dat het mij verteld wordt….. Ik zal mij niet wreken´, bezweert luitenant Scheisskopf. ´Ik ben de man dankbaar die mij de waarheid durft te vertellen´. Clevinger probeert de luitenant te helpen. Het resultaat is dat hij voor de krijgsraad moet verschijnen en dat hij van verraad wordt beschuldigd.

U weet dat de paradox van een conflict bestaat uit het gegeven, dat het harmonie in zich draagt. Luister dus in geval van weerstand tussen de regels door. Hoor de woorden. Relativeer Ik wens het u toe ingeval u tegenwerking ontmoet. Wat cynici soms aan het denken zet, is de kans die men heeft om op de eigen grafsteen de tekst ´Ik kwam van rechts´ gebeiteld te zien.