We blijven kolonisten van de ergste soort. En we blijven in de traditie van onze jongens van toen, die lui met die VOC-mentaliteit, mensen voorschrijven hoe zij het moeten doen. En we schrijven ze nota bene bene datgene voor waar wij al decennia in gefaald hebben: goed onderwijs. Leeflang heeft het helemaal mis als ze verwacht met een gerust hart met pernsioen te kunnen. Het is dan allemaal nu wel goed geregeld, maar nog steeds ontzettend slecht georganiseerd…

Het Deltaplan van minister Omayra Leeflang van Onderwijs legt de onderwijsvernieuwing op de Antillen in moderne wetgeving vast. Bovendien wordt de leerplicht nu gehandhaafd. De ongeveer honderd belangstellenden bij het Antilliaans Netwerk hebben vrijdag 23 januari vooral lof voor Leeflang’s tastbare resultaat.

De resultaten van het Deltaplan, dat de jongerenproblematiek en onderwijsvernieuwing op de Antillen samenbrengt, staan centraal op deze bijeenkomst in de Muiderkerk in Amsterdam. Op de eerste rij zitten tal van Antilliaanse prominenten, zoals de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen, Paul Comenencia, Tweede Kamerlid John Leerdam en de Surinaamse stadsdeelvoorzitter van Amsterdam-Zuidoost, Elvira Sweet.

Minister Leeflang zet in krachtige zinnen de stand van zaken van het Deltaplan uiteen. Zij lanceerde dit plan vlak nadat ze aantrad in 2006 en is trots op het bereikte resultaat. Men vond haar plan toen ‘ambitieus’ en het stuitte op verzet. De situatie van voor haar aantreden beschrijft ze als ‘totale anarchie; iedereen deed maar wat hij of zij wilde’.

Er waren geen eenvormige regels, geen richtlijnen over de instructietaal in het onderwijs en er was nauwelijks leerplichthandhaving. Dat wordt overduidelijk anders, nu de nieuwe richtlijnen in moderne wetgeving zijn vastgelegd ‘en niet meer in die van de jaren dertig van de vorige eeuw, zoals soms het geval was’. De leerplicht geldt nu van 4 tot 18 jaar, voorheen was dit van 6 tot 16 jaar.  

Het Deltaplan beoogt vooral de uitval, het ‘dropout’-percentage, naar beneden te brengen. Leeflang presenteert voorlopige cijfers van de Inspectie Onderwijs: in de jaren negentig was het dropout-percentage ongeveer 10 procent. In het schooljaar 2007-2008 is het gedaald naar 5,95 procent. Ze schrijft dit toe aan de wijzigingen in de leerplichtwet (juli 2007) en de ‘agressieve aanpak’ van het verzuim. Op een vraag van het publiek hoe de ouders te betrekken, zegt de minister deelname aan oudercommissies verplicht te stellen.

En hoe wil de minister tienermoeders op de Antillen terug de schoolbanken in krijgen? Ook zij zijn tot hun 18e jaar leerplichtig en zullen -desnoods met harde sancties- verplicht worden om naar school te gaan. Antilliaanse tienermoeders in Nederland, daar gaat Leeflang niet over: “Laat Nederland dat oplossen.” Ze krijgt applaus.

Over de instructietaal in het onderwijs legt de Antilliaanse minister uit dat, volgens het Deltaplan, schoolbesturen in het Funderend Onderwijs (kleuter- en basisonderwijs) zelf mogen kiezen in welke taal ze de kinderen lesgeven: Papiaments, Nederlands of Engels. Leeflang verzet zich tegen een invloed van de politiek op de taalkwestie en vindt dat een zaak van de school zelf.

De praktijk is weerbarstig, blijkt uit de klachten van schoolbesturen op Curaçao die nu (schooljaar 2008/2009) na zeven jaar Papiaments als instructietaal terugkeren naar het Nederlands. In 2001 werd besloten Papiaments als instructietaal in te voeren in het lager onderwijs, maar door gebrek aan leermiddelen is dit niet goed van de grond gekomen, tot frustratie van velen.

Ook op Sint Maarten wordt de leerplicht ingevoerd. Vanwege het grote aantal ongeregistreerde kinderen die op illegale scholen les krijgen, is de situatie op het eiland complex. Daarom krijgt Sint Maarten een deel van de 24 miljoen euro die Nederland toegekend heeft aan het onderwijs op de Antillen. De nieuwe onderwijswetgeving zal overigens door Sint Maarten worden overgenomen van het land Nederlandse Antillen, wanneer het zijn nieuwe status krijgt. Met andere woorden: ook na de ontmanteling van de Antillen blijven de wetten gehandhaafd.

De Nederlandse minister van Onderwijs, Ronald Plasterk, heeft eerder deze week ook een bedrag van 6 miljoen euro toegezegd voor het onderwijs op de Antillen. Maar dit bedrag is specifiek voor kwaliteitsverbetering van het onderwijs op Bonaire, Saba en Sint Eustatius (BES-eilanden). De eilanden vallen vanaf eind 2010, als ze hun nieuwe status krijgen, onder zijn verantwoordelijkheid. “Het is goed geregeld in de wet, dus ik kan rustig met pensioen”, grapt minister Leeflang.

Op het eind van de avond vraagt de voorzitter van het Antilliaans Netwerk, Lissette Bor, aandacht voor de Antilliaanse mode-ontwerper Laurindo Andrea. Hij speldt Leeflang een zelfgemaakte broche op uit zijn collectie. Daarna is het tijd voor Caribische hapjes, drankjes en muziek van de band Trio Bonvivants. En voor netwerken, want dat is vooral ook de bedoeling van deze bijeenkomsten.

Bron: Antillen/Ariba, 25-1-2009