Honderden reacties kreeg ik op mijn steun voor strengere eisen aan importhuwelijken die de regering heeft aangekondigd, grotendeels op volkskrant.nl/opinie na te lezen. Bijval, maar ook verontwaardiging van vooral witte mannen die al lang wisten hoe beroerd het leven van importbruiden is. Helaas komen ze met weinig concrete voorstellen voor verbetering.

Er waren ook nogal wat mensen die mij als rechts wilden ontmaskeren. ‘Evelien, heel langzaam begint bij jou het besef door te dringen dat je waarschijnlijk rechtser bent dan je zelf toe durft te geven’, schreef ene Wiebold. Om vervolgens de voorstellen rechts te omarmen, als bijdrage aan immigratiebeperking in het algemeen. Daarmee scheiden onze wegen echter, want ik pleit niet tegen immigratie, maar tegen huwelijksdwang en huiselijk geweld die gedijen onder de misplaatste vlag van vrije partnerkeuze.

Pro memorie: de regeringsplannen betreffen hogere eisen aan de beheersing van het Nederlands, verbod op neef- en nichthuwelijken en de bestrijding van fraude en huwelijksdwang, ook in Europees verband. Verder gaat de regering studeren op mogelijke maatregelen, zoals aanvullende opleidingseisen, verhoging van de minimumleeftijd voor erkenning van elders gesloten huwelijken van 15 naar 18 jaar, en verhoging van de minimumleeftijd voor gezinshereniging naar 24 jaar. Ik bekritiseerde Eerste Kamerlid Tineke Strik die deze maatregelen een aantasting van het recht op vrije partnerkeuze vindt (Trouw, 6 oktober).

In haar reactie in de Volkskrant zegt Strik dat niet bekend is hoeveel mensen slachtoffer zijn van een gedwongen huwelijk (Geachte redactie, 12 oktober; volledige versie op volkskrant.nl). De regering geeft wel een schatting: het zou gaan om een kwart van de zesduizend jaarlijkse Turkse en Marokkaanse importhuwelijken, dus ongeveer 1.500 huwelijken per jaar. Te veel om als incident af te doen.

Een Brits onderzoek (Forced marriage, van M. Hester e.a., 2008) toont volgens Strik aan dat strengere immigratieregels huwelijksdwang niet tegengaan, maar vrouwen slechts kwetsbaarder en afhankelijker maken. Maar dat onderzoek gaat helemaal niet over de effecten van de maatregelen waartoe de regering besloot. Het gaat slechts over de visie van betrokkenen en slachtoffers op één van de nader te bestuderen maatregelen, namelijk leeftijdsverhoging tot 24 jaar. De slachtoffers achten de risico’s van die maatregel nauwelijks groter dan de voordelen. Het risico dat importbruiden door strengere eisen in de illegaliteit worden gehouden, is inderdaad reëel. Maar dat risico bestaat al en wordt door een hogere leeftijdsgrens niet per se groter.

De hogere taaleisen die de regering voorstelt, zijn al helemaal geen probleem. Duitsland hanteert deze taaleisen al, en dit blijkt geen negatieve effecten op toegang van lageropgeleiden te hebben (onderzoeksrapport van Triari, juli 2009).

Strik pleit voor een ‘heel gerichte en samenhangende aanpak om slachtoffers te ondersteunen en te beschermen en daders te vervolgen’. Aan die vage eis voldoet het plan van de regering natuurlijk. Terecht pleit ze ook voor meer preventieve maatregelen, zoals ondersteuning van initiatieven uit de gemeenschap en voorlichting aan migranten en professionals. Zulke voorstellen zijn een welkome aanvulling van de regeringsvoorstellen, maar geen reden tot afwijzing.

Het beoogde beleid, besluit Strik, treft ‘talloze mensen, onder wie ook veel autochtone Nederlanders’, die we via aanscherping zouden ‘dwingen te leven zonder hun partners en kinderen’. Is dat de aap uit de mouw: de angst dat de voorgestelde maatregelen autochtonen in hun vrije huwelijkskeuze belemmeren? Zijn er dan veel autochtonen die onder de beperkingen leiden? ‘Kijk maar eens op buitenlandsepartners.nl naar de verhalen over hun gevecht met de regels om bij elkaar te kunnen wonen’, schrijft Strik.

Dat heb ik gedaan. Daar kwam ik inderdaad vooral autochtone Nederlanders en allochtonen van buiten Turkije en Marokko tegen. Zij klagen niet zozeer over taal- of leeftijdseisen, maar wel over de inkomenseis van 120 procent van het minimumloon die je het komende jaar aantoonbaar moet verdienen om je partner hier te mogen verwelkomen. Deze eis is vooral voor vrouwen, zelfstandigen en mensen met tijdelijke contracten een probleem.

Zo komen we tot een mooie aanvulling op de regeringsplannen: de preventieve maatregelen die Strik voorstelt plus verlaging van de inkomenseis. Geen van die aanvullingen ondermijnt echter de noodzaak van het meer restrictieve en preventieve beleid dat de regering nu voorstelt.