Regelzucht.nl – of: Waar een klein land groot in is – richt zich beslist niet alleen op onzinnige regels, maar eerst en vooral op de haast aangeboren neiging van alles en nog wat te willen regelen. Erger nog, men denkt werkelijk dat men dat ‘van alles nog wat’ ook echt kan regelen. De arrogantie ten top. Arrogantie is een dure eigenschap en niet alleen bij de Amsterdamse Noord-Zuidlijn, die nu in het nieuws is. In dezelfde stad maakte men in de jaren ’60 nagenoeg dezelfde fouten op nagenoeg dezelfde manier… Toen ging het om de Bijlmermeer. Wie krijgt nu de Zwarte Piet toegespeeld en is dat terecht?

Een onderzoekscommissie in 1989: ‘Er is iets fout gegaan in de besluitvorming.’ Ja amme hoela! Over wat er dan allemaal is fout gegaan bij het Bijlmerproject is in 1989 een rapport verschenen, geschreven door ene Maarten Menzel, stedebouwkundige. Dat verslag van toen lijkt teveel op wat nu actualiteit is om het niet prominent te noemen. Kunnen we wat van leren. Hoewel…?

Leestip: lees voor Bijlmer Noord-Zuidlijn. Zomaar wat opmerkingen uit dat rapport: De Bijlmer hoort thuis in het rijtje klassieke vergissingen, die het gevolg zijn van ‘Groupthink’, kleine groepen beleidsmakers die zichzelf almachtig wanen en ieder probleem uitsluiten door geen informatie van buiten meer toe te laten.

De planners van de diensten Publieke Werken en Volkshuisvesting vormden volgens Menzel een ‘gesloten circuit van professionelen’, mensen ‘die alleen rekening wilden houden met informatie van buiten als die strookte met hun eigen opvattingen’, die gedreven werden door de ‘illusie van eensgezindheid en ontastbaarheid’ en een ‘collectief gedragspatroon vertoonden om problemen te ontlopen’.

De gemeenteraad werd in die tijd met mondjesmaat van informatie voorzien. Het was goedkeuren of wegwezen. Menzels belangrijkste conclusie – het politiek bestuur had geen grip meer op het ambtelijk apparaat – is naar mijn overtuiging ook van toepassing op de huidige crisis.

Ter illustratie: ‘Wethouder,’ had een ambtenaar van Publieke Werken ooit voor de grap tegen wethouder Han Lammers gezegd, ‘u kunt hier vier jaar zijn of acht jaar, maar in het denken van stadsontwikkeling blijft u een incident.’

Moet de schuldige wethouder Geert Dales – nee, we noemen geen namen – nu hangen of met pek worden overgoten? Of toch al die ambtenaren die het kennelijk nog steeds voor het zeggen hebben in het besturen van dit land verbannen naar Ameland? Het maakt mij niet uit, maar het zou voor onze bestuurlijke cultuur heel wat verschil maken als een verantwoordelijk bestuurder zich huilend om zijn moeder op de TV zou vertonen en diepe, diepe spijt zou betuigen. Zichzelf in het zwaard storten kan altijd nog als hij zich achter zijn ambtenaren verschuilt.

Met dank aan Geert Mak’s ‘Kleine geschiedenis van Amsterdam’, bladzijde 319.