DSM

DSM, the diagnostic and statistical manual of mental disorders, bestaat al lang. De eerste versie is van 1952. Het maakt het mogelijk om alle zgn. psychopathologie in een hokje te plaatsen. Ook de zgn. kinderpsychopathologie. Eerst onderscheiden wij tussen gezond en ziek, normaal en afwijkend. Dat doen wij maar liever statistisch want dat is neutraal. Wij verklaren dus dat alles dat te veel of te weinig is, afwijkt van het gemiddelde. En dat midden is het juiste midden, het normale midden. Wie te weinig praat is geremd, wie te veel praat manisch. Twee uur angst per dag is te veel, maar nooit angst voelen, is ook niet normaal. Bewegen kan ook hypo of hyper zijn. Te veel vertrouwen is naïef, te weinig achterdochtig. Ja, zo gaat dat.

Zo kun je ook achter of voor zijn in vergelijking met het gemiddelde op een bepaalde leeftijd. Dan nemen wij van al deze beschrijvingen de uitersten. Zeg 3 of 5 of 7.2 procent. Dat is willekeurig maar wordt helder afgesproken. Geen treffender voorbeeld van de willekeur en inhoudelijke armoedigheid van een dergelijke benadering, dan het gedoe over standaarddeviaties in de criteria van Cluster 2. Maar zo komen wij aan een norm. Dat noemen wij vervolgens een criterium voor het hokje.

Met I.Q. 69 ben je op maandag bij psycholoog Jansen licht verstandelijk gehandicapt, met 82 een paar maanden later bij psycholoog Pietersen niet. Kom je nog uit zo’n hokje? Dat hangt er van af.

Ik herinner mij Joe. Een verstandelijk gehandicapte man in een zwakzinnigeninternaat. Spastisch en veel pratend maar onverstaanbaar. Onzin dus. Tot er een zgn. medezwakzinnige in het instituut geplaatst werd. Die had alle tijd en luisterde net zo lang tot hij Joe kon verstaan en begreep. Dat leidde ertoe dat Joe zijn levensverhaal kon schrijven, een heuse autobiografie van een verstandige man die veel had meegemaakt. Zo’n geschiedenis ontroert mij en houdt mij bezig. Ik neig dan naar boosaardige conclusies zoals: DSM is niet alleen ondeugdelijk maar ook nog immoreel.

Deel 17 op 29-4-2010