Zeven gewetensvragen aan organisatieveranderaars (5)
5. Consumptiviteit of creativiteit?
Consumptief gedrag staat letterlijk voor passief gedrag. De tegenpool is creatief gedrag: zelf iets maken; je iets toe-eigenen. Dat vergt tijd, geduld en volharding. Vragen organisaties van hun medewerkers zelf om een eigen bijdrage te leveren of organiseren wij hem tot initiatiefloze participatie? Passief consumeren geeft wel mentale rust, maar het vergroot niet de complexiteit van je hersenstructuur, noch de levendigheid van onderdelen daarvan.
Csikszentmihalyi[12] onderkent in zijn prachtige bestseller Creativiteit, tien aspecten van de complexe en paradoxale persoonlijkheid van creatieve mensen. Energievol, maar vaak ook stil en rustig. Slim maar naïef. Verantwoordelijkheid en discipline naast onverantwoordelijkheid en speelsheid. Verbeelding en fantasie versus realiteitszin.Tegengestelde neigingen op het continuüm tussen extraversie en introversie. Bescheidenheid naast trots. Een persoonlijke balans tussen het mannelijke en het vrouwelijke. Voldoende traditioneel en conservatief om een cultuurgebied te kennen en er zich mee te verbinden, maar tevens zo opstandig en iconoclastisch, dat verzetsenergie gegenereerd wordt. Gedreven en tegelijk objectief. Gevoelig en open dus kwetsbaar.
Ik denk dat deze eigenschappen ook in organisaties gerealiseerd kunnen en moeten worden, op individueel niveau, op teamniveau en op organisatieniveau. Csikszentmihalyi stelt dat mensen er recht op hebben betrokken te zijn bij creatieve processen. Ik ben van mening dat leidinggevenden en experts binnen organisaties, de medewerkers moeten laten participeren in de creatieve processen binnen organisaties. Verander- en verbeteringsprocessen -ook die van bijvoorbeeld heel concrete werkprocessen- hebben veel creatieve elementen in zich, zolang ze niet worden voorgeschreven via een projectformat. Uw toekomstige organisatie zal het nodig hebben dat u hen helpt hun medewerkers in die creatieve processen te brengen. Ik wens u en uw organisaties toe dat u de moed heeft die creativiteit niet voor uzelf te reserveren. Dat zou vanuit een expertpositie al te gemakkelijk zijn.
Beste Ton
Uw mening over het belang van creativiteit binnen een organisatie deel ik volkomen.
Medewerkers die betrokken worden in b.v. een ontwikkelingsproces zijn meer betrokken bij het product en presteren ook beter.
Daarbij leert men ook meer over het product en kan het verrassende resultaten opleveren als men als leidinggevende ook eens bereid is om het geheel vanuit de invalshoek van een (wellicht laag geschoolde) te bezien.
Soms zijn voorliggende problemen simpel op te lossen, maar heeft men de neiging het te moeilijk te zoeken als welopgeleide leidinggevende.
De creatieve hersenspinsels van de werkvloer kunnen dan (meestal niet in detail) voor een verassende en welkome wending zorgen.
Een klein voorbeeld, in mijn opleiding liep ik stage bij een bedrijf waar een hamerbreker stond om stenen en erts klein te maken.
Het hoofdtandwiel op de centrale as had geweldig te lijden onder het geweld en moest om de 2 weken vervangen worden.
Vanwege het speciale staal geen geringe kostenpost.
Een team van ingenieurs heeft zich erover gebogen en zijn lang bezig geweest met het verzinnen van oplossingen.
De oplossing kwam toen van de werkvloer, waar een jongen had voorgesteld het tandwiel om te draaien waardoor de andere kant van de tanden gingen slijten.
Hiermee werd de levensduur verdubbeld en werden de onderhoudskosten gehalveerd.
Ik bedoel maar…
Helaas is er vaak geen ruimte voor creativiteit in een bedrijf.
Om creatief te kunnen zijn is er een zekere mate van vrijheid nodig.
Door de verhoogde prestatiedruk en het drukken van loonkosten in de huidige maatschappij is er simpelweg vaak de tijd niet voor.
Ook is men maar al te vaak gewend te werken in een vast stramien en huiverig voor vernieuwingen.
Men moet eigenlijk voor ogen houden dat zelfs de meest beproefde methode’s voor verbetering vatbaar zijn.
Ook het veelvuldige jobhoppen van het middenkader blijkt vaak voor frictie te zorgen in het creatieve denkproces en de interactie tussen de layers in een bedrijf.
Terwijl dit juist een zegen zou moeten zijn met voortschrijdende en vernieuwende inzichten.
Dus resumerend denk ik dat creativiteit geregeld onderschat cq onderkend wordt en dat men meer open moet staan voor het collectieve creatieve bewustzijn.
Creatief kunnen en durven zijn, is volgens mij het betonijzer in de fundering onder het ondernemen.