Zojuist verschenen van het illustere schrijversduo Durfort & Nootenboom: het lang verwachte ‘Handboek Ontregelen’. Dit boek laat op speelse maar zo serieuze wijze zien hoe je elke organisatie op simpele wijze ontwricht. Speciaal voor Regelzucht sprak Regelzucht met de auteurs. Zijn conclusie op voorhand: ‘Een aanrader. Het beste boek dat tot nu toe is verschenen. Absoluut. En dat zeg ik zonder het te hebben gelezen!’  

Lekker is uit. Passé. Retro op zijn best. Wat lekker is, wordt bepaald door voorschriften, door efficiëntie, door regels. Biologisch is pas logisch als daar een bio-industrieel etiket op is geplakt. Macro-biotisch is pas biotisch als daar een EU-macro op past. Nu geldt dit nog voor ons voedsel. Maar pas op: als de regelrek daar uit is, gaat een onzichtbare Europese machinerie bepalen hoe we seks moeten hebben. En met wie!

‘Een van de grootste fraudeaffaires in Nederland, de bouwfraude, wordt afgedaan met een zuinig ’sorry’ van de branche, een paar miljoen euro tafelgeld, en verder niets. Inderdaad: niets!’ Met deze zin opende ik een maand geleden een artikel op onze zustersite Managementpro. Ik kan er nu aan toevoegen dat er ook in het vervolg niets zal gebeuren. Zoals ik toen al kopte: een glas, een plas, en doen zoals het was. En dat zelfs een nieuwe fraude, van dezelfde omvang niet denkbeeldig is.

Onderzoek van De Nederlandse Bank geeft een onthutsend beeld van Nederland. Het vertrouwen in de politiek is tanende. Alsof we dat niet wisten. Wellink tijdens een symposium in De Rode Hoed (22-11 j.l.): “Balkende doet te weinig om het vertrouwen te herstellen.” Parallellen met organisaties zijn zo getrokken. Heeft uw organisatie ook een Balkenende-type aan het roer staan?

Innovatie is al tijden een hot item. Bij zowel bedrijven als de overheid. En daar gaat het dan meteen ook goed mis. Het woord zegt het al. Innoveren! Vernieuwen! Veranderen! Allemaal zaken die bepaald niet gedijen als de regelgoegemeente er zich mee gaat bemoeien.

De media en allerlei officiële instanties buitelden de afgelopen week over elkaar heen. Aanleiding was een mus. U kunt het zich vast nog wel herinneren: de mus had zich ongewenst bemoeid met dominoën voor volwassenen, en werd een met een luchtbuks afgeschoten. De aandacht voor Hollandse gevogelte was zelfs groter dan voor de serie liquidaties op onderwereldfiguren enkele weken geleden. De schutter van het fatale schot werd op weblogs zelfs met de dood bedreigd. Het kan bijna niet gekker, en toch is het zo.

De schade als gevolg van de traagheid van de rechtspraak is gigantisch. Bouwprojecten liggen stil en doorlooptijden van eenvoudige procedures worden langer en langer. De Raad voor de Rechtspraak maakte bekend dat de achterstanden bij civiele en bestuursrechterlijke zaken volgend jaar zullen oplopen tot 250.000 zaken. Dit kost de maatschappij zo’n slordige € 450 miljoen per jaar. Donner had er welgeteld € 10 miljoen voor over om hier iets aan te doen. Die Donner toch.

Kinderen opvoeden is het moeilijkste dat er is. Ondanks de schat aan geaccumuleerde kennis is er nog altijd geen ‘Handboek Opvoeden’. En dat handboek zal er nooit komen ook, want de opvoeding wordt sterk bepaald door de tijdgeest. Van autoritair, via vrij, naar het modernste van het modernste: coachend opvoeden. Als het aan de coaches ligt, worden alle ouders professionele opvoeders.

Zo nu en dan staan er mensen op die het eens anders gaan doen. Zoals we het al jaren doen werkt niet. Is frustrerend voor alle betrokkenen. Binnen de justitiële jeugdzorg zijn de resultaten bedroevend: binnen één jaar vervalt 38% van de betrokken jongeren weer in de oude fout. Bij Den Engh in Den Dolder hadden ze dat percentage teruggebracht tot minder dan 9%. Ook vindt 85% van de Den Engh jongeren binnen een jaar werk, in de traditionele instelling ligt dat percentage op 46. Donner houdt niet van succes. Hij wil dat het experiment stopt.

Aart Jan de Geus is bezig met een verlaat media-offensief, en charme-offensief om toch vooral de redelijkheid en zegen van de WIA aan het volk te verkopen. Vanavond was hij in ‘De wereld draait door’ (of is het ‘De tv draait door’, nou, dat is om het even, het draait allemaal door). Francisco van Jole (zonder bril) legde hem geen strobreed in de weg. Wellicht onder de indruk van deze ministeriele verschijning, maar ik denk dat het minachting was.

Medewerkers die uit de school klappen kan echt niet meer. Ook het Witte Huis denkt daar zo over. Ik zou gewoon een regel maken: niet meer lekken! Wie vanaf nu nog lekt, wordt de tong uitgerukt, of zoiets. Dat doen ze in een beschaafd land als de Verenigde Staten van Amerika toch even anders. Aan dat land kunnen wij, Balkendenders met ons normen en waarden debat, nog eens een voorbeeld nemen.

Nergens wordt de macht, of onmacht zo je wilt, van regels zo duidelijk als bij de Europese landbouwsubsidies. De kleine boeren waar het allemaal voor bedoeld is, kunnen er naar fluiten. Het geld gaat naar de grote bedrijven – vaak uitgerust met speciale ‘subsidieafdelingen’ hebben – die ook wat doen met landbouw. Onzinnig, maar ja, het zijn de regels. Schrijnend, zeker, maar zo werkt het proces.

Regels en regelen. Regels komen voort uit de onbeheersbare drang alles maar willen beheersen, te regelen. En omdat er geen volkomen beheersing is, niet minder dan een natuurwet, is er een permanente stroom aan regels. Gevolgd door nieuwe regels. Die wéér nieuwe regels noodzakelijk maken. Kortom: een perpetuum mobile aan regels. Vaak zijn dat ook nog eens idiote, want van het eigenlijke werk vervreemdende regels. De zogenaamde ‘HRM-professionals’ zijn hier ware kampioenen in. Op congressen waar ze elkaar ontmoeten en aan lianen rondslingeren, nemen ze intussen ‘aardige’ ideetjes van elkaar over, die ze direct in hun eigen organisatie als bijzonder origineel – ‘kijk nu eens wat ik heb’ – gaan invoeren.

Rita huilde tranen bij de herdenking van de Schipholbrand. Jawel, échte tranen. Zonder tuiten, maar toch. Verdonk en collega ‘tuitenhuiler’ Donner beloofden maximale zorg en begeleiding van de overlevenden van de brand. Ik las zelfs ergens dat ze hiermee individuele zorg bedoelden. Individueel werd ingevuld als: alleen in een kleine cel, met een keer per dag de maaltijdbezorging (om 12.00 uur kreeg men zowel ontbijt, lunch en avondmaaltijd geserveerd). Verdonk, wat bedoel je nou eigenlijk met maximale zorg en begeleiding? Tranen? Krokodillentranen!

Commissies, werkgroepen, klankbordgroepen, stuurgroepen: ze zijn het haast niet te verdelgen onkruid binnen organisaties. Pechtold: “Het is geregisseeerde onmacht om zelf keuzes te maken en beslissingen te nemen.”  Dat geldt voor de overheid, maar hetzelfde fenomeen doet zich ook voor in bedrijven en instellingen. Het lijkt wel of iedereen zich er nog prettig bij voelt ook…

  Het moet nou maar eens afgelopen zijn met de tomeloze overdaad aan managers die het bedrijfsleven bevolken, en in toenemende mate de overheid. Dat denken we allemaal, dat vinden we allemaal, en de Groningese hoogleraar economie Arjan van Witteloostuyn zegt het. Hij stelt een quotering voor om een einde te maken aan de intensieve managerhouderij, die elke vorm van productiviteit bij voorbaat de kop indrukt.